Martha Tilaar: Membina Empayar Kecantikan Indonesia

Daripada sebuah salun kecil di Jakarta kepada empayar kosmetik Indonesia. Inilah kisah bagaimana Martha Tilaar menjadikan warisan kecantikan tradisional sebagai asas pembinaan jenama yang bertahan lebih lima dekad.

1. Pengenalan: Daripada Salun Kecil kepada Empayar Kecantikan

Pada tahun 1970, seorang wanita Indonesia memulakan perniagaan kecantikan dari sebuah garaj kecil di Jakarta. Beliau tidak mempunyai kilang kosmetik, rangkaian pengedaran yang luas atau jenama yang dikenali ramai.

Namanya ialah Martha Tilaar.

Ketika itu, pasaran kecantikan Indonesia banyak dipengaruhi oleh produk kosmetik antarabangsa. Jenama Barat sering menjadi pilihan, manakala ramuan herba dan amalan penjagaan kecantikan tradisional kurang diberikan perhatian sebagai peluang perniagaan moden.

Namun, Martha melihat sesuatu yang berbeza.

Beliau percaya bahawa kekayaan tumbuhan herba, pengetahuan turun-temurun dan identiti budaya Indonesia boleh menjadi asas kepada industri kosmetik tempatan yang berdaya saing.

Keyakinan tersebut akhirnya membawa kepada pembangunan Martha Tilaar Group, kumpulan perniagaan yang terkenal dengan jenama seperti Sariayu, Biokos dan PAC.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar bukan sekadar mengenai seorang wanita yang berjaya menjual produk kecantikan. Perjalanannya menunjukkan bagaimana warisan budaya boleh ditransformasikan menjadi nilai komersial melalui inovasi, strategi pemasaran dan pembangunan perniagaan.

Kejayaan ini turut membuktikan bahawa perniagaan besar tidak semestinya bermula dengan modal yang besar. Kadangkala, ia bermula dengan keupayaan melihat peluang yang belum diterokai oleh orang lain.

2. Kehidupan Awal: Wanita di Sebalik Jenama Martha Tilaar

Martha Tilaar dilahirkan pada 4 September 1937 di Kebumen, Jawa Tengah, Indonesia.

Sejak kecil, beliau terdedah kepada amalan tradisional masyarakat Indonesia yang menggunakan bahan semula jadi dan ramuan herba untuk penjagaan kesihatan serta kecantikan.

Pengalaman tersebut kemudiannya mempengaruhi falsafah perniagaan yang dibangunkannya.

Namun, perjalanan Martha ke dunia kosmetik tidak berlaku secara langsung.

Beliau pada mulanya mengikuti bidang pendidikan dan pernah bekerja sebagai guru. Minat yang semakin mendalam terhadap kecantikan kemudiannya membawanya ke Amerika Syarikat untuk mempelajari ilmu kosmetologi dan teknik rawatan profesional.

Di sana, Martha memperoleh pendedahan kepada pengurusan salun, kaedah rawatan moden dan standard perkhidmatan industri kecantikan.

Menggabungkan Pengetahuan Barat dengan Warisan Timur

Martha tidak sekadar membawa pulang teknik kecantikan Barat untuk diperkenalkan kepada pelanggan Indonesia.

Sebaliknya, beliau melihat peluang untuk menggabungkan pengetahuan moden dengan amalan kecantikan tradisional negaranya.

Pendekatan tersebut memberikan asas kepada strategi pembezaan jenama yang dibangunkannya kemudian.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar mengingatkan usahawan bahawa pengalaman dan pengetahuan hanya menjadi kelebihan perniagaan apabila diterjemahkan kepada penyelesaian yang relevan untuk pelanggan.

3. Permulaan Perniagaan: Sebuah Salun di Garaj Rumah

Pada tahun 1970, Martha membuka salun kecantikan pertamanya di garaj rumah ibu bapanya di Menteng, Jakarta.

Ruang perniagaan tersebut hanya berukuran kira-kira empat meter kali enam meter.

Walaupun kecil, salun itu memberikan kelebihan penting kepada Martha: peluang untuk berinteraksi secara langsung dengan pelanggan.

Melalui perbualan dan rawatan harian, beliau mempelajari masalah kecantikan, pilihan produk serta hasil yang diinginkan pelanggan.

Martha mula menggabungkan pengetahuan kosmetologi moden dengan penggunaan bahan herba dan rawatan kecantikan tradisional.

Pada tahun 1972, beliau membuka salun kedua yang dikenali sebagai Martha Griya Salon.

Perkembangan ini membuktikan bahawa pendekatan yang menggabungkan teknik moden dengan identiti tempatan mempunyai potensi komersial.

Daripada Perkhidmatan kepada Produk

Apabila jumlah pelanggan bertambah, Martha menyedari bahawa pelanggan bukan sahaja memerlukan rawatan ketika berada di salun.

Mereka juga mahukan produk kecantikan yang boleh digunakan sendiri di rumah.

Keperluan tersebut membuka peluang untuk mengembangkan perniagaan daripada perkhidmatan kepada pengeluaran kosmetik.

Peralihan ini sangat penting dari sudut model perniagaan.

Sebuah salun mempunyai kapasiti pelanggan yang terhad. Sebaliknya, produk kosmetik boleh dikeluarkan dalam kuantiti besar dan dipasarkan ke seluruh negara.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar menunjukkan bahawa pemahaman mendalam tentang pelanggan boleh menjadi asas untuk membangunkan produk baharu dan mewujudkan peluang pertumbuhan yang lebih besar.

4. Membina Martha Tilaar Group: Menjadikan Warisan Budaya sebagai Kelebihan Perniagaan

Tahun 1977 menjadi titik perubahan penting dalam perjalanan Martha Tilaar.

Beliau bersama rakan perniagaannya, Bernard Pranata dan Theresia Harsini Setiady, menubuhkan PT Martina Berto. Pada tahun yang sama, jenama Sariayu mula diperkenalkan.

Sariayu dibangunkan berasaskan kekayaan tumbuhan herba, amalan kecantikan tradisional dan kepelbagaian budaya Indonesia.

Ketika banyak jenama menggunakan imej kecantikan antarabangsa, Sariayu menawarkan identiti yang lebih dekat dengan masyarakat tempatan.

Strategi ini membolehkan syarikat membina kedudukan tersendiri dalam pasaran.

Membina Portfolio Jenama Kecantikan

Seiring perkembangan perniagaan, Martha Tilaar Group membangunkan beberapa jenama untuk memenuhi keperluan pelanggan yang berbeza.

Sariayu Martha Tilaar

Jenama kosmetik dan penjagaan kulit yang menonjolkan ramuan semula jadi serta inspirasi budaya Indonesia.

Biokos

Jenama penjagaan kulit yang menawarkan produk untuk pelbagai keperluan rawatan wajah dan penjagaan kecantikan.

PAC (Professional Artist Cosmetics)

Jenama kosmetik profesional yang menyasarkan jurusolek, penggiat industri kecantikan dan pengguna yang mencari produk solekan berkualiti.

Daripada Jenama kepada Pengeluaran Berskala Besar

Pada tahun 1981, PT Martina Berto membangunkan kilang moden pertamanya di kawasan perindustrian Pulogadung, Jakarta.

Pelaburan tersebut membolehkan syarikat meningkatkan kapasiti pengeluaran, menyeragamkan proses pembuatan dan menyokong pengedaran pada skala lebih besar.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar membuktikan bahawa identiti jenama yang kuat perlu disokong oleh keupayaan operasi. Produk yang unik boleh menarik pelanggan, tetapi pembuatan, kawalan kualiti dan pengedaran menentukan kemampuan sesebuah syarikat untuk berkembang secara berterusan.

5. Cabaran Perniagaan: Persaingan dalam Industri Kecantikan yang Berubah

Membina jenama terkenal bukanlah sesuatu yang mudah. Mengekalkan kedudukannya selama beberapa dekad merupakan cabaran yang lebih besar.

Apabila industri kecantikan Indonesia berkembang, Martha Tilaar Group menghadapi persaingan yang semakin sengit daripada syarikat kosmetik antarabangsa, jenama tempatan baharu dan perniagaan kecantikan berasaskan platform digital.

Cara pengguna memilih produk turut berubah.

Golongan muda semakin bergantung kepada media sosial, pempengaruh kecantikan, ulasan pengguna dan platform e-dagang sebelum membuat keputusan pembelian.

Jenama yang mempunyai sejarah panjang tidak lagi boleh bergantung sepenuhnya kepada kesetiaan pelanggan terdahulu.

Prestasi Kewangan Terkini: Tahun 2025

Keputusan kewangan PT Martina Berto Tbk menunjukkan cabaran yang dihadapi oleh syarikat kosmetik berpengalaman dalam persekitaran pasaran yang berubah.

Petunjuk Kewangan	Rupiah Indonesia	Anggaran RM
Jualan tahunan	Rp401.5 bilion	RM91.68 juta
Untung kasar	Rp158.9 bilion	RM36.28 juta
Kerugian bersih	Rp27.8 bilion	RM6.35 juta
Margin untung kasar	39.58%	39.58%
Perubahan jualan tahunan	-6.97%	-6.97%

Nota: Angka merupakan keputusan FY2025 PT Martina Berto Tbk, bukannya hasil disatukan keseluruhan Martha Tilaar Group. Nilai RM ialah anggaran pada kadar 14 Oktober 2026.

Jualan syarikat menurun daripada kira-kira Rp431.6 bilion pada tahun 2024 kepada Rp401.5 bilion pada tahun 2025.

Kerugian bersih turut meningkat berbanding tahun sebelumnya.

Keadaan ini menunjukkan bahawa kekuatan jenama sahaja tidak mencukupi untuk menjamin keuntungan. Syarikat perlu terus menambah baik kecekapan operasi, strategi harga, pembangunan produk dan keberkesanan saluran jualan.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar bukanlah perjalanan pertumbuhan tanpa cabaran. Ia turut memperlihatkan kepentingan daya tahan dan penyesuaian strategi apabila keadaan pasaran berubah.

6. Strategi Perniagaan: Bagaimana Martha Tilaar Membina Jenama yang Bertahan Lama

Kejayaan Martha Tilaar disokong oleh beberapa strategi perniagaan yang saling melengkapi.

Pembezaan Melalui Identiti Budaya

Daripada meniru sepenuhnya produk kosmetik antarabangsa, Martha menjadikan warisan kecantikan Indonesia sebagai identiti utama perniagaannya.

Koleksi Sariayu, misalnya, sering mengambil inspirasi daripada budaya dan keindahan pelbagai wilayah di Indonesia.

Pendekatan tersebut membolehkan syarikat membina hubungan emosi dengan pelanggan melalui identiti tempatan.

Pengajaran perniagaan: Warisan budaya boleh menjadi kelebihan daya saing apabila diterjemahkan kepada produk yang relevan dan mempunyai identiti jelas.

Penyelidikan dan Inovasi Produk

Penggunaan ramuan herba tradisional perlu disokong oleh penyelidikan saintifik dan kawalan kualiti moden.

Pelaburan dalam kemudahan pengeluaran serta pembangunan produk membantu syarikat meningkatkan keupayaan pembuatan.

Pada tahun 1996, PT Martina Berto mencapai satu perkembangan dalam pensijilan sistem pengurusan kualiti ISO 9001.

Pengajaran perniagaan: Idea yang menarik perlu disokong oleh sistem operasi yang konsisten untuk membina kepercayaan pengguna.

Strategi Pelbagai Jenama

Martha Tilaar Group membangunkan portfolio jenama untuk menyasarkan keperluan pengguna yang berbeza.

Sariayu menekankan kecantikan berasaskan warisan tempatan, Biokos memfokuskan penjagaan kulit, manakala PAC menawarkan kosmetik profesional.

Strategi ini membantu syarikat mengembangkan pasaran tanpa bergantung kepada satu kategori produk sahaja.

Pengajaran perniagaan: Pelbagai jenama membolehkan syarikat melayani segmen pelanggan yang berbeza dengan cadangan nilai yang lebih khusus.

Pengeluaran dan Pengedaran

Peralihan daripada salun kepada pengeluar kosmetik memerlukan pelaburan dalam pembuatan, logistik dan pengedaran.

Penubuhan PT Sari Ayu Indonesia pada tahun 1983 membantu menyokong pengedaran produk keluaran PT Martina Berto.

Pengajaran perniagaan: Produk yang baik memerlukan saluran pengedaran berkesan untuk mencapai pelanggan pada skala yang lebih besar.

Secara keseluruhan, Kisah Kejayaan Martha Tilaar menunjukkan bahawa kelebihan daya saing yang berkekalan bergantung pada gabungan identiti jenama, inovasi produk dan keupayaan operasi.

7. Perkembangan Terkini: Membawa Warisan Kecantikan kepada Generasi Baharu

Lebih lima dekad selepas penubuhannya, Martha Tilaar Group terus berusaha menyesuaikan perniagaan dengan perubahan industri kecantikan.

Pada 12 Jun 2026, kumpulan tersebut merasmikan pejabat bersama bagi dua unit perniagaan, PT Kreasi Multicahaya Estetika dan PT Kreasi Kebanggaan Bangsa, yang masing-masing berkaitan dengan Raine Beauty dan Smith.

Langkah ini mencerminkan usaha memperkukuh ekosistem jenama kecantikan baharu di samping mengekalkan portfolio tradisional.

Sasaran Perniagaan Tahun 2026

Dalam pengumuman pada 25 Jun 2026, PT Martina Berto Tbk menyasarkan peningkatan jualan sebanyak 24.98% berbanding pencapaian 2025.

Sasaran tersebut membawa jumlah jualan yang dirancang kepada sekitar:

Rp501.8 bilion, bersamaan kira-kira RM114.59 juta.

Untuk mencapai sasaran tersebut, syarikat memberikan tumpuan kepada transformasi jualan digital, inovasi produk semula jadi dan halal, peluasan pasaran eksport serta kecekapan rantaian bekalan.

Sasaran ini merupakan perancangan syarikat dan bukannya hasil yang telah dicapai.

Perkembangan Julai hingga September 2026

Pada Julai 2026, empat jenama utama kumpulan, iaitu Sariayu, Rudy Hadisuwarno Cosmetics, Biokos dan Dewi Sri Spa, menyertai acara Jakarta X Beauty 2026.

Dalam bulan yang sama, Kampoeng Djamoe Organik Martha Tilaar turut bekerjasama dengan universiti UKRIDA bagi membantu petani memahami pemasaran digital.

Sementara itu, pada September 2026, kumpulan berkenaan memperkenalkan buku Elevating Glow Economy, kesinambungan kepada inisiatif perkongsian pengetahuan mengenai industri kecantikan dan keusahawanan.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar memasuki fasa baharu yang memerlukan keseimbangan antara pemeliharaan identiti tradisional, inovasi produk dan keperluan pengguna digital.

8. Pengajaran Keusahawanan: Apa yang Boleh Dipelajari oleh Pemilik Perniagaan?

Perjalanan Martha Tilaar menawarkan beberapa pengajaran yang boleh diaplikasikan oleh usahawan kecil mahupun syarikat yang sedang berkembang.

Mulakan dengan Sumber yang Ada

Martha tidak menunggu sehingga memiliki kilang kosmetik sendiri sebelum memulakan perniagaan.

Sebaliknya, beliau menggunakan ruang kecil yang tersedia untuk menawarkan perkhidmatan dan membina asas pelanggan.

Contoh: Pengusaha produk penjagaan kulit boleh memulakan perniagaan melalui perkhidmatan konsultasi atau jualan berskala kecil sebelum membangunkan produk sendiri.

Jadikan Pengetahuan Tempatan sebagai Kelebihan

Ramuan herba dan budaya kecantikan tradisional menjadi asas pembezaan produk Martha Tilaar.

Perniagaan lain boleh menerapkan pendekatan serupa melalui makanan tradisional, bahan tempatan, kraftangan atau kepakaran komuniti.

Fahami Pelanggan Sebelum Mengembangkan Produk

Interaksi Martha dengan pelanggan salun membantu beliau mengenal pasti keperluan yang berpotensi dikembangkan menjadi produk.

Contoh: Pengusaha salun rambut boleh menggunakan maklum balas pelanggan untuk mengenal pasti peluang menghasilkan syampu atau rawatan rambut sendiri.

Bina Model Perniagaan yang Boleh Dikembangkan

Peralihan daripada perkhidmatan salun kepada pembuatan kosmetik membuka peluang untuk menjangkau pasaran yang lebih luas.

Pengusaha perlu mengenal pasti produk atau perkhidmatan yang boleh ditawarkan pada skala lebih besar tanpa peningkatan kos yang tidak terkawal.

Kekalkan Identiti Sambil Melaksanakan Inovasi

Identiti tradisional tidak semestinya menjadi penghalang kepada pembaharuan.

Jenama boleh mengekalkan nilai asal sambil memperkenalkan formulasi, pembungkusan, saluran jualan dan strategi pemasaran baharu.

Jangan Bergantung kepada Kejayaan Lampau

Jenama terkenal tetap berdepan risiko kehilangan pelanggan apabila tingkah laku pengguna berubah.

Pemilik perniagaan perlu sentiasa menilai prestasi kewangan, kedudukan pasaran dan keupayaan operasi.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar membuktikan bahawa keusahawanan bukan sekadar tentang melancarkan produk yang berjaya, tetapi membina organisasi yang mampu memberikan nilai kepada pelanggan merentasi generasi.

Kesimpulan: Keindahan Tempatan sebagai Asas Empayar Perniagaan

Martha Tilaar memulakan perjalanan keusahawanannya dengan sebuah salun kecil dan keyakinan bahawa warisan kecantikan Indonesia mempunyai nilai komersial yang besar.

Daripada permulaan sederhana itu, beliau berjaya membina asas kepada sebuah kumpulan perniagaan yang melahirkan jenama kosmetik terkenal.

Kejayaannya bukan sekadar menghasilkan produk kecantikan, tetapi mengubah persepsi terhadap kekayaan budaya, ramuan herba dan pengetahuan tempatan.

Walaupun perniagaan yang dibinanya kini menghadapi persaingan dan cabaran pasaran, perjalanan tersebut tetap memberikan inspirasi kepada generasi usahawan.

Kisah Kejayaan Martha Tilaar menunjukkan bahawa peluang perniagaan yang bernilai tinggi kadangkala tersembunyi dalam pengetahuan dan sumber yang sudah lama berada di sekeliling kita.

Apa yang membezakan usahawan berjaya ialah kemampuan mereka mengenali peluang tersebut, menjadikannya produk yang relevan dan membina perniagaan yang mampu berkembang.

Bagi Martha Tilaar, peluang itu bermula dengan kecantikan tradisional Indonesia.

Kemas Kini Oktober 2026: Pemergian Martha Tilaar dan Legasi Keusahawanannya

Pada 14 Oktober 2026, industri kecantikan Indonesia kehilangan seorang tokoh usahawan yang cukup berpengaruh. Martha Tilaar, pengasas Martha Tilaar Group dan individu di sebalik jenama kosmetik terkenal Sariayu, meninggal dunia pada usia 89 tahun di Hospital Medistra, Jakarta.

Pemergian beliau menandakan berakhirnya perjalanan hidup seorang usahawan yang telah memberikan sumbangan besar kepada industri kecantikan Indonesia selama lebih lima dekad.

Bermula dengan sebuah salun kecil di garaj rumah ibu bapanya pada tahun 1970, Martha berjaya membina sebuah kumpulan perniagaan yang merangkumi pengeluaran kosmetik, penjagaan kulit, perkhidmatan spa, pengedaran dan pendidikan kecantikan profesional.

Namun, sumbangan terbesarnya bukan sekadar membangunkan sebuah empayar perniagaan.

Beliau mengubah persepsi terhadap kecantikan tempatan dengan membuktikan bahawa ramuan herba tradisional, kekayaan budaya dan pengetahuan masyarakat Indonesia mampu menjadi asas produk kecantikan yang berdaya saing.

Sepanjang kehidupannya, Martha turut memperjuangkan pemerkasaan wanita, pembangunan keusahawanan dan pemeliharaan warisan budaya.

Sumbangan tersebut mendapat pengiktirafan antarabangsa, termasuk Anugerah SDG Pioneer daripada United Nations Global Compact pada tahun 2018.

Menurut keluarganya, Martha sentiasa menekankan kepentingan mencintai negara dan membangunkan perniagaan yang memberikan manfaat sosial, bukan sekadar mengejar keuntungan komersial.

Jenazah beliau disemadikan pada 16 Oktober 2026 di San Diego Hills Memorial Park, Karawang, Jawa Barat.

Walaupun Martha Tilaar telah meninggal dunia, falsafah keusahawanannya terus memberikan inspirasi.

Legasi beliau mengingatkan kita bahawa kejayaan sesebuah perniagaan bukan hanya diukur melalui keuntungan, tetapi juga melalui peluang yang diwujudkan, warisan yang dipelihara dan generasi yang mendapat inspirasi daripadanya.

Mengenai Business Titans Who Inspire

Business Titans Who Inspire merupakan siri editorial khas oleh Gerbang Bisnes yang mengetengahkan perjalanan hidup, strategi perniagaan, cabaran dan pencapaian tokoh usahawan yang telah membentuk industri serta memberikan inspirasi kepada generasi pemimpin perniagaan.

Siri ini bertujuan membantu pembaca memahami bagaimana perniagaan dibina, dikembangkan dan dipertahankan melalui inovasi, kepimpinan dan keputusan strategik.

Penafian Editorial

Artikel ini diterbitkan untuk tujuan pendidikan, perkongsian pengetahuan dan analisis perniagaan secara bebas. Gerbang Bisnes tidak mempunyai hubungan rasmi, tajaan atau sokongan daripada Martha Tilaar atau Martha Tilaar Group.

Semua nama syarikat, jenama, logo dan tanda dagangan merupakan hak milik pemilik masing-masing.

Maklumat kewangan adalah berdasarkan sumber yang tersedia ketika artikel disediakan. Nilai Ringgit Malaysia merupakan anggaran penukaran mata wang dan tidak menggambarkan nilai sebenar pada tarikh transaksi atau pelaporan asal.

Artikel ini bukan merupakan nasihat pelaburan atau cadangan kewangan profesional.